474 82 82
Hava kara deniz ambulansı...

ÇOCUKLARDA HAVALE...

Çocuklardaki Havalede İlkyardım
Genellikle 1-4 yaş arasındaki çocuklarda ateşin yükselmesi sonucu kasılmalar olur. Bu yaşlarda beyin ileri derecede ateş yükselmelerine karşı diğer yaşlara göre daha duyarlıdır. Bazı ailelerde böyle bir duyarlılık bulunabilir. Anne veya babası çocukken havale geçirmişlerdir. Yanaklarının kırmızı olması veya terleme ateşin olacağını haber verir. 1-2 yaşları arasındaki havale geçirme diğer yaşlara göre daha fazladır.
Çocuğu sakin olarak yatırınız. Odasının penceresini açınız.
Üzerine çok kalın yorgan ya da battaniye ile örtmeyiniz.
Ilık su dolu küvete yatırınız. Suyun sıcak olmamasına dikkat ediniz. Dirseğinizle su sıcaklığını kontrol ediniz. Böylece bebeğin vücut ısısını normale düşürebilirsiniz.
Koltuk altlarına ve kasık bölgelerine alkolle ıslatılmış pamuk koyunuz. Çocuğa ıslak, ılık su ile ıslatılmış sünger ile baştan ayağa kadar siliniz, Aynı zamanda gazete vs. ile yelpaze yapılarak vücut üzerindeki nemin buharlaşmasını ve ateşin düşmesini sağlayınız.
Basit önlemlerle vücut ısısı düşmüyorsa ve çocuktaki kasılmalar (havale) 10 dakika içinde geçmiyorsa makata sakinleştirici fitil koyunuz. Kalçalarını, baş ve diğer parmaklarla birbirine yaklaştırarak fitilin dışarı çıkmasını önleyiniz.
Basit önlemlerle vücut ısısı düşmüyorsa ve çocuktaki kasılmalar (havale) geçmiyorsa beklemeden hastaneye gönderiniz.

ŞOHBEN ZEHİRLENMELERİNDE İLKYARDIM...

1) ŞOFBEN KAZALARINDA İLKYARDIM :

Sofben sistemleri sıcak su temini amacıyla yaygın olarak kullanılmaktadır. Elektrikle çalışanlar daha çok termostat arızası nedeniyle kazan patlamalarına sebep olmakta, hastalar sıcak su yanıkları ile karşılaşmaktadırlar.

LPG ile çalışan şofbenler de bazen kazalara sebep olmaktadırlar. Ancak bu kazalar, ortamdaki oksijenin yanma sırasında tüketilmesine bağlıdır. LPG zehirli değildir ancak 6 m2 den küçük, iyi havalandırılmamış mekanlarda şofben kullanıldığında, ortamdaki oksijen süratle tükenmekte, kazazedeler bu yüzden kaybedilmektedirler. Şofben kazalarında yapılması gerekenler :
Hastayı bulunduğu yerden çıkarın.
Zehirlenen kişiyi sırtüstü yatırın, soluk alıp almadığını kontrol edin.
Nabız atışlarını araştırın.
Nabız ve solunum yoksa suni solunum ve kalp masajına hazırlanın.
Gaz kaçağında evi hemen havalandırın.
Çukur ve kuytu yerleri süpürerek LPG'yi havalandırın.
Suni solunum ve kalp masajı uygulayın. Acil tıbbi yardım çağrısını tekrarlayın.

Şofben kazalarında yapılmaması gerekenler :

Paniğe kapılmayın.
Hastayı düştüğü yerde tedavi etmeyin.
Gaz kaçağı olan mekanlarda 1 dakikadan uzun süre bulunmayın.
Pencereleri ve kapıları kapalı tutmayın.
Elektrik düğmesine dokunmayın.
Ateş yakmayın.

BAYILMALARDA İLKYARDIM...

İlkyardım

Bayılmalarda İlkyardım
Bayılma beynin kısa bir süre oksijen azlığı ya da yokluğuna bağlı olarak kısa süreli gelip geçici tam ya da kısmen şuur (bilinç) kaybıdır. Geçici ve çok kısa süre ile solunum ve dolaşım durabilir. Kişi yere düşer hatta bazen idrarını ve büyük abdestini kaçırabilir. Yere düşmesi ile beyine yeterli miktarda kan ve oksijen gelir. Bu nedenle hasta kendisine gelmiş olur.
Yere düşen kişiyi hemen ayağa kaldırmayınız.
Uygun olmayan bir yere düşmüşse çekerek uygun bir yere taşıyınız.
Yakasını, kemerini elbiselerinin önünü açınız.
Takma dişi varsa çıkarınız.
Bayılmada kusma sık olarak görülür. Bu bakımdan çıkardığı soluk borusuna kaçabilir. Başını yana çeviriniz.
Etrafındaki kalabalığı dağıtınız, rahat soluk almasını sağlayınız.
Hastanın ayaklarını tutup yukarı kaldırınız.
Başının altına kesinlikle yastık koymayınız.
Ağızdan sulu ya da katı yiyecek vermeyiniz.
Yüzüne, başına soğuk su serpiniz, yüzünü ıslak bezle silip ovuşturunuz.
Varsa amonyak ya da kolonya koklatarak solunum yolunu hafifçe tahriş ediniz. Böylece derin soluk almasını sağlayınız.
Gerekirse ağızdan ağıza yapay solunum ve kapalı kalp kompresyonu yapınız.
Kol ve bacaklara ayaktan kalbe doğru masaj yapınız.

KANAMALARDA İLKYARDIM...

Kanamalar
Çeşitli nedenlerle kanın damar dışına çıkmasına kanama denir. Yetişkin bir kimsede 5-6 kg. kan vardır. 1-1,5 kg. kan kaybeden bir insanın hayatı tehlikeye girer. O HALDE KANAMALARI HEMEN DURDURMAK GEREKİR.
Genelde iç ve dış kanama olmak üzere kanamaları ikiye ayırabiliriz.

İÇ KANAMALAR :
İç organlardaki dokuları besleyen kan damarlarının yırtılması veya zedelenmesi sonucu kanın damarlardan vücut boşluklarına akmasına iç kanama denir.
İç kanamalar iki şekilde olur;
1) Gözle görülebilen: Akciğer, mide, bağırsaklar, böbrekler v.b. kanamalar.
2) Gözle görülmeyen; Karaciğer, dalak, pankreas v,b. kanamalar.
İç kanamalar kişiyi ölüme götürebilir. Bulguları :
Baygınlık hali, baş dönmesi vardır.
Huzursuzluk vardır.
Yüzde, dudaklarda ve parmak uçlarında solukluk vardır.
Deri nemli ve soğuktur.
Susama hissi vardır.
Nabız hızlı ve zayıftır. Güçlükle hissedilir.
Solunum hızlıdır.
Sanki hava alamıyormuş gibi bir his (hava açlığı) olur.
Şuur azalır ve en sonunda şuur kaybolur.
Yapılacak ilkyardım:
Yaralı sırt üstü yatırılır.
Baş yana çevrilir.
Soka karşı tedbir alınır.
Ağızdan içecek madde verilmez.
Sarsmadan ambulans veya sedye ile hastaneye götürülür.
DIŞ KANAMALAR :
Kanın damardan vücut dışına çıkmasına dış kanama denir. Genellikle yaralanmalar sonucu olur. Atardamar, toplardamar, kılcal damar kanamaları şeklinde görülür.
Yapılacak ilkyardım:
Yara ufak ve kanama az ise; Yara üzerine temiz bir bez ya da pansumanla bastırın.
Yara içindeki yabancı cisimleri çıkarmadan,

Kravat, eşarp veya varsa sargı bezini yara üzerine temiz bir pansuman koyduktan sonra sıkıca sarın.
Yaralı veya kanayan kısmın kalp seviyesi üzerine yükseltilmesi ile kanama oldukça azalır hatta durulabilir.
DAMAR ÜZERİNE BASINÇ YAPARAK KANAMAYI DURDURMAK(TAZYİK NOKTALARI):

Şakak bölgesinde : Kulak önüne parmağınızla bastırın.

Yüz bölgesinde : Kanamanın olduğu taraf alt çene kemiğinin orta kısmına parmağınızla bastırın.

Baş ve yüzün bir bölgesinde :
Önce yaralının arkasına geçin.
Hastanın basını kanayan yana doğru eğin.
4 parmakla alt çene köşesinin hemen altına kanayan tarafta boyuna bastırın. Kol bölgesinde :
Yaralının önüne durun.
Başını kanayan tarata doğru eğin.
Baş parmağınızla o taraf köprücük kemiğinin üçte bir iç kısmının arka ve alt tarafına doğru bastırın.
Bacak bölgesinde :
Yaralıyı sırt üstü ve düz yatırın.
İlkyardımcı kanayan tarafta yer alır.
Kasık kıvrımının üçte bir kısmından geçen atardamarı sıkıştıracak bir kuvvetle bastırın.
Bacağı kalp seviyesinin yukarısına kaldırın.

ŞOK GEÇİRMEDE İLKYARDIM...

ŞOK



Kelime anlamı SARSILMA demektir. Dolaşım sistemindeki kanın çeşitli nedenlerle azalması, hücrelere yeterli oksijenin gelmemesi sonucunda ortaya çıkar.
BELİRTİLERİ :
Kaza yerinde sessiz, sakin, hiç hareket etmeyen bir yaralının şuuru genelde yerinde olmayabilir.

Rengi soluk.
Vücudu soğuk ve terli.
Gözleri göz çukuruna batmış şekilde sanki burnu sivrilmiş gibidir.
Nabız zayıftır ve hızlıdır.
Solunum hızlanmıştır.
YAPILMASI GEREKENLER :
Uygun bir yere sırt üstü yatırınız.
Etrafındaki kalabalığı dağıtınız.
Az hareket ettirmeye çalışınız.
Beyninde kanın dolaşmasını kolaylaştırmak için başta kanama yoksa başı 15°-30° aşağı getirip, ayak ucunu 30-40 cm kaldırınız.

Yakasını, kemerini, gömleğini gevşetiniz.
Solunum yolu tıkanıklığı varsa gideriniz.
Gerekirse yapay solunum ve kalp masajı yapınız.
Kanaması varsa kanamayı durduracak önlemi alınız.
Kırık varsa tahta parçası ile tesbiti yapınız.
Soluk almakta güçlük çekiyorsa baş ve göğüs kısmını hafifçe yükseltiniz.
Yaralıyı battaniye ile örtünüz yaralı şuursuz ise katı yiyecekler vermeyiniz.
İhtiyaç durumunda dudakları ve dili birkaç damla su ile ıslatınız.
İç kanama yoksa ve tıbbi bakım gecikecekse yarım bardak su içme bir çay kaşığı tuz veya karbonat karıştırıp 15 dakika ara ile içiriniz.

KANAMALARDA TURNİKE UYGULAMA....

Turnike (Boğucu Sargı)

Kol ve bacaklardaki büyük kanamalarda atardamarı deri ile kemik arasına sıkıştırarak kanamayı durdurma yöntemidir. Tek kemikler üzerine uygulanır. (Kolda pazı, bacakta uyluk kemiğine uygulanır). Uygulamada, dar sargı, kravat, kemer, eşarp, mendil, ince lastik v.b. malzeme kullanılabilir. Kesinlikle tel, zincir kullanılmamalıdır.
UYGULANMASI :
Turnike uygulanacak yer tespit edilir. Turnike malzemesi sıkıca 2-3 kez sarılır ve bağlanır.

Sıkıştırma çubuğu (Turnike ağacı) yerleştirilir tekrar bağlanır.
Kan duruncaya kadar sıkıştırma çubuğu döndürülür, kan durunca çubuk sabitleştirilir.

Turnike bağlandıktan sonra uygulama zamanı bir kağıda kaydedilir ve görülecek şekilde vücuda asılır.
Her 20 dakikada bir 5-10 saniye turnike gevşetilir.
Uygulanan turnike bir saatten fazla uygulanmamalı, şayet uzun kalacaksa gevşetme aralıkları sıklaştırılmalıdır.
Kol ve bacak kopmaları varsa, kopan uzuvla birlikte hastaneye götürülmelidir.

YANIKLAR (HAŞLANMALAR) İLKYARDIM...

Yanıklar ve Haşlanmalar
YANIK VE HAŞLANMALARDA İLKYARDIM :
Yanmalar ve Haşlanmalarda yapılması gerekenler :
Yanığa elle dokunmamaya çalışın.
Yanığın derecesini saptayın.
Yanık bölgesini derhal musluk suyu ile soğutun.
Yanık bölgesini steril olduğunu bildiğiniz bir pansuman malzemesi ile örtün.
Sadece kızarıklık varsa, yanığı bol su ve sabunla yıkayın.
Evde tedavi etmekten kaçının.
Tam teşekküllü bir hastanenin acil merkezine başvurun.
Kazaya uğrayan kişiyi, aşırı sıcak ve aşırı soğuk ortamda tutmayın.
Tetanoz aşısı yaptırmayı unutmayın.
Asit yanıklarında, giysileri çıkarınız, bol su ile yıkayınız, alkali solüsyon sürünüz. (Karbonatlı, hamur sodalı su).
Baz yanıklarında, asit yanıklarındaki gibi davranınız. Ancak asit solüsyon (sirkeli veya limonlu su) sürünüz.
Elektrik sonucu oluşan yanıklarla, büyük yanıklarda zaman kaybetmeden hastaneye götürünüz.
Yanmalar ve Haşlanmalarda yapılmaması gerekenler :
Yanık yüzeyini direkt buzla temas ettirerek soğutmaya kalkışmayın.
2. derece yanığı dezenfeltanla temizlemeye çalışmayın (alkol, tentürüdyot, savlon)
Yoğurt, yağ, sabun, diş macunu, yağlı kremler vb. yabancı maddeler sürmeyin.
İçi sıvı dolu kabarcıkları patlatmayın.
Eczane ve pansumancıya gitmeyin, doktora gidin.
Yanık yüzeyine hava üflemeyin.
Yanık yüzeyine çıplak el, parmak gibi mikropsuz olduğundan emin olmadığınız şeyleri temas ettirmeyin.
Yanık yüzeylere yapışan kumaş vb. şeyleri kazıyıp kaldırmaya çalışmayın.
Evde tedavi yapmaya kalkışmayın.
Güneş yanıklarında ilkyardım :
Güneş yanıkları yalnız güneş ışınları ile değil, bazı güzellik salonlarında cildi esmerleştirmek için yapılan UV radyasyonları (solaryum) ile de oluşabilmektedir. Derinin kısa süreli olarak güneş ışınlarına maruz kalması bazı vitaminlerin oluşmasına ve kemiklerin sağlıklı büyümesine yarar. Uzun süreli güneş ışınına maruz kalmak deri kanserine, derinin erken yaşlanmasına sebep olur. Güneş ışınlarına ulturaviyole ışınları da denir. İki tür UV ışını vardır :
1.UVA denen ışın, solaryumlarda kullanılır. Ancak bu ışınlar diğerlerinden daha derin katlara nüfus eden deri kanserine, deri yaşlanmasına, gözlerin zedelenmesine ve derinin bağışıklık direncinin azalmasına sebep olur.
2.UVB denen ışın deri kanseri yapan ve deriyi yakan ışın türüdür.
Güneş yanıkları çoğu kez birinci derece yanık grubundadır. Uzun süre ültraviyole ışınlarına açık tutulan vücut yerlerinde görülürler. İleri durumlarda içi su dolu kabarcıklar da olur. Büyük yanıklar çok rahatsızlık verir. Ağrı yapar. En çok bir hafta içinde herhangi bir tedavi yapılmadan da iyi olabilir.
Soğuk su ile ıslatılmış temiz bir bezi yanık yerin üzerine seriniz.
Yanıklı kısmın ağrısını ve ateşini azaltmak için aspirin veriniz.
Bir litre suya dörtte bir çay kaşığı tuz karıştırıp bol miktarda içiriniz. Ya da tuzlu ayran veriniz.
Kullanacağımız yanık pomadı yanık yerin hava ile temasını keserek yanıktan ilen gelen ağrıyı azaltır.
Ağır durumlarda hastaneye gönderiniz

İLK YARDIM HAYAT KURTARMAK İÇİN ÇOK ÖNEMLİDİR.İLKYARDIM YAPAN KİŞİ BİLGİLİ VE EĞİTİMLİ OLMALIDIR.YANLIŞ YAPILAN İLKYARDIM SAKATLANMALARA VE ÖLÜMLERE NEDEN OLUR.

KALP DURMASINDA İLK YARDIM...

KALP DURMASINDA :
Hasta bilincini yitirir.
Deri kül rengi olur.
Bilekte ve boyunda nabız atışı hissedislmez.
Gözbebekleri çok büyür.

KAPALI KALP MASAJI (Dışarıdan kalp masajı):
Hasta sırt üstü sert bir zemine yatırılır.
Sıkı yerleri gevşetilir (Kravat, kemer v.b,).
Hastanın yanına diz çökülür.
Hastanın göğüs kemiği (iman tahtası)'nın 1/3 alt kısmı tesbit edilir.
Tesbit edilen yere el ayası konur, diğer el çaprazlama bunun üzerine yerleştirilir.
Dirsekleri kırmadan vücut ağırlığını vererek göğüs kafesini 5-7 cm. bastıracak kadar kuvvet uygulanır ve kaldırılır.
Bu hareket dakikada 60-70 defa tekrarlanır.

Çocuklarda bu hareket tek elle ve daha hızlı yapılabilir.
Kalp masajı suni teneffüs metodu ile birlikte uygulanırken;

a) Uygulayıcı tek kişi ise, 2 defa suni solunum yaptırıldıktan sonra 15 defa kalp masajı uygulanarak devam edilir.
b) Uygulayıcı iki kişi ise; bir suni solunuma karşılık diğer kişi 5 defa kalp masajı yapar.
Kalp masajına nabız normale dönünceye kadar ya da hastaneye götürülünceye kadar devam edilir.

ELEKTRİK ÇARPMALARINDA İLKYARDIM...

2) ELEKTRİK ÇARPMALARINDA İLKYARDIM :
Elektrikle çarpılmak için akımın vücuttan geçerek + ve - kutuplar arasındaki devreyi tamamlaması gerekir. Pil, batarya, ve akümülatörler doğru akım üretirler. Doğru akım 20-30 volttan sonra çarpılma hissi vermekte ancak tahribat yapmamaktadır. Pil ve oto aküsü ile çarpılmak olası değildir.

30 volt üstü doğru akım (DC) kaynakları tehlikelidir. Evde kullanılan elektrik alternatif akım (AC) tipindedir. Alternatif akım, 15 volt üstünde çarpılma hissi verir, tahribat yapmaz. 20 volt üstü tehlikeli sayılabilir. Elektriğe temas eden noktalar arası mesafe kısa ise arada kalan doku şiddetle ısınır ve yanar. Yanık, elektrik akımının kuvvetine bağlı olarak artar. Alternatif akım, kalp üzerinden geçecek olursa, kalbin sinirsel ileti sistemini bozar, kalp durur. Allternatif akımla çarpılma çok kolaydır. Prizdeki aktif kutba değildiğinde, vücut devreyi tamamlamak için yere basan ayakları kullanır. Su, elektrik akımını iyi iletir. Kuruyken iletken olmayan tahta, plastik gibi maddeler ıslanınca iletken olurlar. Elektrik çarpması ile kas krampları, kırıklar, sinir felci, solunum merkezinin felci, solunum ve kalbin durması olabilir.Yıldırım, doğal elektrik kaynaklarıdır. Yıldırım havadaki durağan elektriğin bir ark ile boşalması demektir. Bu nedenle çocukların yağışlı ve fırtınalı havalarda uçurtma uçurmaları tehlikelidir. Çünkü ıslanan uçurtma ipi iletken hale gelir ve elektirk, ipi elle tutan kişi üzerine boşalabilir. Ülkemizde yerleşim alanları üstünden geçen ve zaman zaman evlerin çok yakınlarına kadar gelen yüksek gerilim hatları başka bir tehlike kaynağıdır. Bu gibi yerlerde televizyon antenlerin düzeltilmesi için dama çıkılması başlı başına ayrı bir tehlikedir. Bu hatlara 20 m. den daha yakına gelmek son derece tehlikelidir.
Elektrik çarpmalarında yapılması gerekenler :
Elektrik çarpan kişiye kalın lastik tabanlı ayakkabınız yoksa dokunmayın.
Sigortaları kapatmadan yaralıya temas etmeyin.
Çıplak elle çarpılmış kişiye dokunmayın.
Çocukları olay yerinden uzak tutun.
Dokunmak için iletken cisimler kullanmayın.

SOLUNUM DURMASINDA İLKYARDIM...

Ağızdan Ağıza Suni Teneffüs Metodu

Kişiyi düz bir yere sırt üstü yatırınız.
Çenesini yukarı gelecek şekilde başını geriye çekerek solunum yollarını açınız.
Ağız çevresini temizleyiniz.
Çeneye bastırarak ağzının açılmasını sağlayıp, diğer elinizle burun deliklerini tıkayınız.
Derin nefes alıp ağızdan ağıza dakikada 12-15 defa üfleyiniz.
Göğüs kafesinin yükselip, yükselmediğini kontrol ediniz.
Solunum normale dönünceye kadar veya hastaneye ulaştırıncaya kadar işleme devam ediniz.

SOKMA ISIRMALARDA İLKYARDIM...

Sokma ve Isırmasında İlkyardım
Köpek Isırmasında ilkyardım :
Bu tür yaralanmalara sık olarak rastlanmaktadır. Daha çok bacak ve kolda ısırma sonucu olan yara, ısırma şekline ve ısıran hayvanın büyüklüğüne göre yarım cm. yada daha büyük olup, kol yada bacağın her iki yüzünde görülebilir.

Köpek ısırmalarında ilk akla gelecek durum "Kuduz" tehlikesidir. Çünkü; köpek salyası ile kuduz virüsünü dişleri ile açtığı yaradan vücuda verir. Kuduz köpeğin ısırdığı insan veya hayvanlarla da kuduzun diğer canlılara bulaştığı bilinmektedir.
Köpek tutularak gözlem altına alınmalıdır.
Köpeğin kuduz olup olmadığını anlamak için 10 gün karantina uygulanır. Bazen çok uzun süreden sonra da kuduzun belirtilerinin görülebileceğini unutmayınız. Eğer köpek kuduz ise 48 saat sonra kuduz belirtileri görülmeye başlar. Ağzını kapatmakta güçlük çeker. Kuyruğunu bacaklarının arasına alır. Salyası akar. Etrafına saldırır. Sudan korkar, gözleri şaşı gibi olur. Gözbebeği düzensiz büyüklüktedir.
Köpeğin kimin olduğu, aşılı olup olmadığı saptanmalıdır.
Kuduz bir köpek ısırması varsa durum polise ve ilgili sağlık kuruluşuna haber verilmelidir.
Köpek ısırma olayı sırasında ya da karantina süresi içinde ölürse köpeğin başı antiseptik solüsyon ile ıslatılmış bir beze sarılarak ilgili laboratuara gönderilmelidir.
Isırılan kişiye her olasılığa karşı kuduz serumu ve aşısı yapılmalıdır.
Hastaneye gitmeden önce ısırılan yeri bolca su ile yıkayınız.
Üzerine temiz bir mendil kapatınız.
Köpeğin ağzında kuduzdan başka diğer hastalık yapan mikroplarında bulunabileceği düşünülerek yaraya hastanede pansuman yapılmalıdır.
Gerekirse hastanede tetanosa karşı aşı yapılır. Daha önce aşılanmamışsa tetanos serumu yapılır.
Akrep sokmasında ilkyardım :
Akrep, kuyruğundaki iğnesini sokarak zehrini vücuda verir. Zehirli santral (merkezi) sinir sistemine (beyin, beyincik ve omurilik soğanı) ve kalbe zararlı etki yapar. Bazen çocuklarda ve büyüklerde ölüme yol açabilir. Sokulan yerde ağrı, yanma ve uyuşukluk olur.

Tükürük bezlerinin salgısı artar. Baş ağrısı, kaslarda kasılmalar, idrar, büyük abdes kaçırma ve felçler görülür.
Akrep sokulan kişiyi yürütmeyiniz, hareket ettirmeyiniz.
Sokulan yerin yukarısını eşarp ya da mendille sıkınız.
İlk bir kaç saat sokulan yerin üzerine havluya sarılı buz torbası koyunuz. Böylece zehirin emilmesini yavaşlatmış olursunuz.
Sokulan yere amonyak sürünüz.
Eğer solunum durması ya da zayıflaması otursa ağızdan ağıza yapay solunum yapınız.
Hemen hastaneye gönderiniz. Akrep serumu yaptırınız. Arı sokmasında ilkyardım :
Arı arka kısmındaki iğnesini deriye batırarak sokar. O kısımda ağrı, bir kaç dakika sonra yanma, arkasından şişme ve deride kırmızı kabarcıklar olur. Çok duyarlı kişilerde daha önemli durumlar ve hatta ölüm de görülebilir.
Sokulan bölgeyi hareket ettirmeyiniz.
Sokulan yer üzerine buz koyunuz.
Deride kalmış olan arı iğnesini alkol alevinde yaktığınız bir iğnenin ucu ile çıkarınız.

Sokulan yer üzerine amonyak (bir kısım amonyak ve dört kısım su karışımı) sürünüz. Kaşıntıyı azaltır. Elinizde kaşıntıyı, yanmayı giderici ilaç varsa onu sürebilirsiniz.
Daha sonra yemek sodası (karbonat) eritilmiş su ile ısıtılmış bezi sokulan yer üzerine koyunuz.
Eğer solunum zayıflaması ya da durması otursa ağızdan ağıza yapay solunum yapınız.
Bu önlemlerle şikayetlerinde azalma olmuyorsa ve özellikle çok sayıda arı sokmalarında bekletmeden ve kesinlikle hastaneye gönderiniz.
Eğer astımınız varsa arı sokması ile astım şikayetlerinizde de artma olabilir.
Eğer ağzın içinden sokulmuşsa hemen bir buz parçasını ağızda eminiz çok çabuk şişlik ve solunum yolunda tıkanma olacağından hastaneye gidiniz.
Duyarlı olan kişilerde şişlik yanma fazla olur. Hatta deride morluklar görülebilir. Hemen hastaneye gidiniz.
Arı sokulan yere çamur sürmeyiniz. Mikrop kaparak iltihaplanabildiği gibi tetanos da olabilir.



Sokma ve Isırmasında İlkyardım
Yılan sokmasında ilkyardım :
Daha çok kobra ve engerek türü yılanların ısırması tehlikelidir. Yılanın ısırması sonucu üst çenedeki zehir kasların kasılması ile boşaltılarak zehir bir kanalla her iki yandaki dişlerden ısırılan yer içme girer. Isırılan yerde ağrı, yanma duygusu, şişlik, morluk olur. Daha sonra şişlik ve morluk yukarı doğru yayılabilir.

Isırılan yerde bir veya birden fazla iğne gibi dişlerin batmasından olan diş izleri görülür. Vücuda giren yılan zehrinin miktarı zehrin şiddeti, emilen zehrin miktarına ve vücudun büyüklüğüne göre yılan ısırmasının tehlikesi değişir. Çocuklarda tehlikelidir. Isırılan yer deri ve deri altı yağ tabakasının kalınlığı da bunda etkilidir. Yılan zehirleri en çok santral (merkezi) sistemine (beyin, beyincik ve omurilik) ve kan sistemine etkisini gösterir. İnsanda uyuklama, mide bulantısı, kusma diyagrama ve diğer solunum kaslarında felç, solunumun durması ve ölüm olabilir.
Yarlıyı sırt üzeri yatırınız. Kesinlikle o kısmı oynatmayınız. Tesbit ediniz.
Isırılan yeri kalp seviyesinin yukarısına kaldırmayınız. Aksi durumda zehrin daha çabuk vücuda yayılmasına yol açarsınız. Isırılan yeri yattığınız yerde tutunuz.
Isırılan yerin yukarısından eşarp mendil, kravat vs. ile sıkınız. Eğer elinizde varsa parmak genişliğinde 50 cm. uzunluğundaki bir lastik boru ile (turnike) de sıkabilirsiniz.
Sargıyı kol veya bacağın kan damarlarını sıkmayacak yalnız deri altındaki ince lenf damarlarını boğacak derecede sıkınız. Yılan zehiri bu damarlar ile vücuda yayılır. Bir saatten fazla sıkmayınız. Eğer yılan serumu yoksa o zaman sargıyı her yarım saatte bir hafifçe 5-10 dakika gevşeterek zehrin yavaş yavaş vücuda karışmasını sağlayınız.
Yılan serumu verdikten sonra turnike uygulamanın faydası yoktur. Yılan ısırmasından sonra bir saat geçmişse turnikenin faydası yoktur. Yılan zararsızsa, zehiri hafifse turnike uygulamayınız.
Isırılan yeri kaynatılmış soğutulmuş su ile bolca yıkayınız. Böylece ısırılan yerin üzerinde bulunan zehri uzaklaştırmış olursunuz. Ama bunun etkisi şüphelidir.
Buz uygulayınız. Diğer uygulanan etkin önlemlere göre etkisi şüphelidir.